Wat betekent het vandaag om man te zijn?

Het is een vraag die veel mannen bezighoudt, ook al spreken we die niet altijd hardop uit. De klassieke beelden van mannelijkheid staan al geruime tijd onder druk. Het oude script van sterk zijn, niet klagen, emoties beheersen, doorgaan en problemen oplossen  voelt voor veel mannen niet langer passend. Tegelijk is het niet vanzelfsprekend om te weten wat er dan wél voor in de plaats mag komen. Hoe geef je vorm aan mannelijkheid in een tijd waarin zachtheid, kwetsbaarheid, autonomie, verbinding en kracht allemaal een plek lijken te vragen?

Tegelijkertijd zien we ook een tegenbeweging vanuit de manosfeer, waar traditionele en vaak eenzijdige beelden van mannelijkheid opnieuw worden gepromoot. Met name jonge mannen blijken daar gevoelig voor, omdat zij op zoek zijn naar richting, houvast en een antwoord op de vraag wie ze als man mogen zijn.

In mijn werk als therapeut en trainer zie ik dagelijks hoe mannen met dit thema worstelen. Niet omdat ze niet willen groeien, maar omdat veel mannen eenvoudigweg nooit geleerd hebben hoe ze zich op een andere manier tot zichzelf en anderen kunnen verhouden. Juist daarom geloof ik zo sterk in de kracht van mannen die samenkomen. Een plek waar ik dat al jarenlang heel concreet ervaar, is het Mannenfestival

De kracht van broederschap

Het festival wordt inmiddels al negen jaar georganiseerd en brengt jaarlijks een kleine vijfhonderd mannen samen op het prachtige domein De Kluis in Sint-Joris-Weert, midden in de natuur. Alleen al die plek doet iets met je. De stilte van het bos, de eenvoud van het terrein en de rust die er hangt zorgen ervoor dat je bijna vanzelf vertraagt. Misschien nog prettiger is het feit dat je gsm er nauwelijks bereik heeft. In een tijd waarin meldingen, mails en sociale media voortdurend om onze aandacht vragen, voelt dat als een verademing. Het is alsof je zenuwstelsel vanzelf een versnelling terugschakelt en er opnieuw ruimte ontstaat om te voelen wat er werkelijk in jou leeft.

Ik kom inmiddels al een aantal jaren op het festival, zowel als deelnemer als workshopgever, en ondertussen maak ik deel uit van het Elder-team: een groep wat oudere mannen die mee bedding helpt creëren voor het festival en bij wie jongere mannen terechtkunnen voor raad en ondersteuning. Wat mij ieder jaar opnieuw raakt, is de sfeer van broederschap die daar voelbaar is. Die manier van met elkaar verbinden heeft iets onvoorwaardelijks.

Broederschap is misschien een woord dat wat ongemakkelijk klinkt wanneer je het nooit echt hebt ervaren. Het kan associaties oproepen met iets vaags, zweverigs of juist iets archaïsch: ridders die samen ten strijde trekken al plunderend en verkrachtend. Wat ik op het Mannenfestival ervaar is heel concreet en diep menselijks. Dat ontstaat doordat mannen hun maskers laten zakken en gesprekken niet langer alleen gaan over werk, prestaties of praktische zaken, maar ook over verlies, verlangen, vaderschap, onzekerheid, seksualiteit, relaties, levensvragen of eenzaamheid. Het is de ervaring dat je niet alles alleen hoeft te dragen. Misschien is dat wel precies waar veel mannen vandaag zo’n behoefte aan hebben, zonder dat ze het altijd onder woorden kunnen brengen.

Mannen hebben mannen nodig

Zelf maak ik inmiddels al 21 jaar deel uit van een doorlopende mannengroep. Dat is geen vrijblijvende praatclub, maar een plek waar ik mezelf steeds opnieuw tegenkom, waar ik gespiegeld word, steun ontvang en tegelijkertijd ook word uitgedaagd om eerlijk naar mezelf te kijken. Het is een omgeving waarin ik geconfronteerd word met mijn eigen patronen, blinde vlekken en beschermingsmechanismen, terwijl ik tegelijkertijd ervaar dat ik volledig welkom ben, precies zoals ik ben. Die ervaring van de afgelopen 21 jaar heeft me mede gevormd tot de man die ik vandaag ben, niet alleen als man, maar ook als partner, vader, therapeut en trainer.

Ik geloof dan ook dat mannen, wanneer ze geconfronteerd worden met uitdagingen die te groot lijken om alleen te dragen, andere mannen nodig hebben. Niet als vervanging van hun partner, vrienden of individuele therapie, maar als aanvullende bedding. In contact met andere mannen worden namelijk dynamieken zichtbaar die je elders minder snel tegenkomt: competitie, vergelijking, de neiging om jezelf groter of kleiner te maken, de angst om niet goed genoeg te zijn, het verlangen om erbij te horen of de spanning rond kwetsbaarheid. Dat zijn geen persoonlijke tekortkomingen, maar universeel menselijke thema’s. En precies daar ligt ook een enorm groeipotentieel.

Het lijf liegt niet

Wat ik bijzonder waardeer aan het Vlaamse Mannenfestival is dat die groei niet alleen via gesprekken wordt gezocht. Er zijn meer dan honderd workshops rond uiteenlopende thema’s, en opvallend veel daarvan werken via het lichaam. Dat raakt aan iets waar wij binnen de Relatieacademie ook diep in geloven: het lijf liegt niet.

Inzicht is waardevol, absoluut. Begrijpen waarom je bepaalde patronen hebt, is vaak een belangrijke eerste stap. Maar echte verandering voltrekt zich zelden uitsluitend in het hoofd. Ons zenuwstelsel, onze spanning, onze automatische reacties en onze relationele reflexen liggen immers ook opgeslagen in het lichaam.

Mijn eigen workshops op het festival zijn daarom sterk lichaamsgericht. We bewegen, ademen, maken geluid, dansen, vertragen en zakken vanuit het hoofd terug in het lijf. Iedere keer opnieuw vind ik het bijzonder om te zien wat er dan gebeurt. Mannen die aanvankelijk wat afwachtend of gesloten binnenkomen, soms met gekruiste armen en een blik van “eens kijken wat dit wordt”, worden gaandeweg zachter, meer aanwezig en meer verbonden met zichzelf. Plezier, ontroering, verdriet en boosheid krijgen allemaal een plek. Niet omdat iemand je daartoe forceert, maar omdat er een veiligheid ontstaat die uitnodigt om jezelf te laten zien.

Misschien is veiligheid wel het belangrijkste woord in dit hele verhaal. Veel mannen hebben van jongs af aan geleerd dat kwetsbaarheid onveilig is, dat je je groot moet houden, emoties beter kunt beheersen en steun zoeken eerder een teken van zwakte is dan van kracht. Wanneer er echter een veilige context ontstaat waarin je merkt dat andere mannen met vergelijkbare vragen, onzekerheden en worstelingen rondlopen, verandert er iets fundamenteels. Er ontstaat ontspanning, eerlijkheid wordt mogelijk en precies daar groeit de verbinding.

Wat betekent man-zijn anno 2026?

Ik denk eerlijk gezegd niet dat daar één juist antwoord op bestaat. Misschien is dat juist de uitnodiging: stoppen met zoeken naar hét antwoord en beginnen met een eerlijk onderzoek naar wie jij als man bent.

Voor de ene man betekent dat leren zachter worden, terwijl het voor een ander juist gaat over steviger leren staan. Voor sommigen ligt de uitdaging in leren voelen, voor anderen in grenzen aangeven, leiding nemen of intimiteit toelaten zonder zichzelf kwijt te raken. Er bestaat geen blauwdruk voor mannelijkheid, maar er is wel een pad. En mijn ervaring is dat je dat pad niet alleen hoeft te lopen.

Wat me ieder jaar opnieuw raakt op het Vlaamse Mannenfestival, is dat diepe menselijke verlangen naar verbinding. Onder de oppervlakte van het “het gaat wel”, onder de drukte, de humor en soms ook de stoerheid, leeft bij veel mannen een verlangen om gezien te worden, om echt contact te ervaren en om ergens thuis te komen.

Misschien is dat uiteindelijk wat broederschap is. Niet het idee dat je alles weet of alles kunt, maar de ervaring dat je welkom bent met alles wat je bent, en dat je die weg niet alleen hoeft af te leggen.