Soms denk je dat je allang klaar bent met je vader. Je bent een volwassen vrouw, je hebt al jaren je eigen leven, een partner, kinderen gekregen, therapie gevolgd, trainingen gedaan. Misschien heb je je vader vergeven, of misschien heb je juist besloten dat je hem niet meer wilt zien. Het kan ook zijn dat hij al niet meer leeft.

En toch kan hij onverwacht weer opduiken. Niet letterlijk natuurlijk, maar in de mannen tot wie jij je aangetrokken voelt.

Dat vind ik een van de meest fascinerende dingen in het werken met vrouwen rond de relatie met hun vader. We kiezen onze partner natuurlijk nooit simpelweg omdat hij op onze vader lijkt. Zo rechtlijnig werkt het niet. Toch zie ik steeds opnieuw hoe ervaringen met vader in het gezin van herkomst later zichtbaar worden in de dynamiek binnen liefdesrelaties. Juist daar waar we denken dat we heel bewust kiezen, blijkt er onder het oppervlak meer aan de hand te zijn. Die mannen verschijnen in verschillende gedaantes. Ik ga er bij een paar langs.

De man die steeds net buiten bereik blijft

Stel, je vader was er vroeger weinig. Misschien was hij veel aan het werk of waren je ouders gescheiden en was je vooral bij je moeder. Misschien was hij lichamelijk wel aanwezig, maar emotioneel onbereikbaar. Je voelde dat je naar hem verlangde, maar kreeg hem nooit helemaal te pakken. Een kind trekt daar geen volwassen psychologische conclusies uit. Een klein meisje denkt niet: mijn vader is emotioneel onvoldoende beschikbaar. Het kleine meisje blijft achter met een groot gevoel van gemis. Ze voelt vooral: ik wil naar papa toe en ik krijg hem niet echt te pakken. En precies dat onvervulde verlangen kan zich diep in je vastzetten.

Jaren later ontmoet je een man. Hij is interessant, aantrekkelijk, zelfstandig. Hij komt dichtbij, maar nooit helemaal. Hij stuurt lieve berichten en verdwijnt vervolgens een paar dagen. Hij zegt dat hij van je houdt, maar hij weet niet of hij zich werkelijk met je wil verbinden. En jij blijft verlangen, net als vroeger

Er zit iets vertrouwds in die beweging van toenadering en afstand. Iets in jou kent dit landschap al. Misschien ontstaat er zelfs hoop: deze keer lukt het wel. Deze keer kiest hij uiteindelijk helemaal voor mij. Ergens diep daaronder blijft het kleine meisje nog altijd wachten op papa.

Als je juist een man kiest die totaal niet op je vader lijkt

Het omgekeerde zie ik minstens zo vaak. Je had een moeilijke relatie met je vader. Misschien was hij dominant, zeer afwezig, onvoorspelbaar, passief, explosief en agressief of volledig opgeslokt door zijn eigen problemen. En ergens neem je je als jonge vrouw voor: zo’n man wil ik nooit.

Je zoekt daarom precies het tegenovergestelde. Was je vader overheersend, dan kies je een zachte man. Was hij passief, dan zoek je een daadkrachtige man. Was hij afstandelijk, dan verlang je naar iemand die voortdurend beschikbaar is.

Dat klinkt heel logisch, totdat je merkt dat ook het andere uiterste problemen geeft. De zachte man blijkt misschien nauwelijks grenzen te kunnen stellen. De daadkrachtige man bepaalt alles en laat jou geen ruimte. De beschikbare man claimt je volledig zodat je je verstikt begint te voelen. En opeens word je enorm door hem getriggerd.

Hoe kan dat nou? Hij lijkt toch helemaal niet op je vader?

Misschien zit hij inderdaad aan de andere kant van het spectrum. Maar ook daar kan iemand uit balans zijn. Je hebt dan minder vrij gekozen dan je dacht, omdat een deel van je vooral bezig was om zo ver mogelijk weg te blijven van wat je vroeger gekend hebt. Kiezen tégen je vader voelt soms als kiezen voor jezelf, terwijl daar toch nog veel oude lading onder kan zitten.

Wie kiest er eigenlijk?

Dit is voor mij de interessante vraag.

Wanneer jij een man ontmoet en je voelt die enorme aantrekkingskracht: welk deel van jou kiest hem dan?

Komt die keuze vanuit de volwassen vrouw die kan voelen: bij deze man kan ik mezelf zijn? Ik voel aantrekkingskracht, maar ook rust. Hij is beschikbaar en kan tegelijkertijd zijn eigen ruimte innemen. Hij kan ja zeggen én nee zeggen. Ik hoef niet achter hem aan en ik hoef ook niet voor hem te zorgen. Of voel je vooral dat jongere deel dat denkt: eindelijk iemand die mij wél ziet? Daar zit een wezenlijk verschil.

Het kleine meisje in jou mag verlangen. Ze mag verdrietig zijn om wat ze gemist heeft. Ze mag boos zijn op een vader die er niet voor haar was. Misschien hoopt ze zelfs nog steeds dat hij ooit zal zeggen wat ze vroeger zo graag had willen horen. Alleen hoeft zij vandaag niet meer te bepalen met wie jij een relatie aangaat. Daarvoor heb je je volwassen vrouw nodig.

Van verlangen naar volwassen liefde

Volwassen kiezen betekent trouwens niet dat je eerst helemaal ‘geheeld’ moet zijn voordat je een relatie kunt aangaan. Dat vind ik een onmenselijke en onrealistische gedachte. We nemen allemaal onze geschiedenis mee. Waar het wel om gaat, is dat je langzaam leert herkennen wanneer het verleden zich in het heden mengt en zelfs belangrijke keuzes in het leven bepaalt.

Dat je bijvoorbeeld merkt: ik voel enorme chemie bij deze man, maar eigenlijk ben ik vooral aan het wachten tot hij mij kiest. Of: ik erger me mateloos aan de zachtheid van mijn partner, maar waar raakt die zachtheid mij eigenlijk? Heb ik geleerd dat een man vooral sterk moet zijn omdat ik vroeger juist stevigheid heb gemist?

Daar begint onderzoek. De vraag verschuift dan van: wat is er mis met de mannen die ik aantrek? naar: wat gebeurt er in míj bij deze man?

Dat vraagt vertraging en doorvoelen wat er wordt aangeraakt. Bat betekent dat je soms verdriet hebt toe te laten om wat je vroeger niet gekregen hebt. En ook erkennen wat je vader je wél heeft gegeven. Geen enkele vader is alleen maar afwezig, dominant, zwak of onbereikbaar. Mensen zijn ingewikkelder dan dat. Jouw vader ook.

Je vader hoeft niet te veranderen

Uitzoeken wat er tussen jou en je vader speelt, betekent niet automatisch dat je het gesprek met hem moet aangaan. Soms kan dat waardevol zijn. Soms kan het niet want je vader kan overleden zijn. Hij kan geen ruimte hebben voor jouw verhaal. Of contact met hem is om goede redenen niet wenselijk.

Het werk begint in jou. Kun je het meisje dat zo verlangde naar haar vader serieus nemen, terwijl je haar tegelijk niet langer aan het stuur zet? Kun je zien wat je hebt gemist, zonder te verwachten dat een partner dat oude tekort alsnog voor je moet oplossen?

Zo kun je een man steeds meer ontmoeten zoals hij werkelijk is, in plaats van als antwoord op een oud verlangen. Dat proces gaat stap voor stap. Wanneer daar beweging in komt, ontstaat er iets heel waardevols. Je hoeft dan minder hard te zoeken naar de man die eindelijk goedmaakt wat je vader niet kon geven. En je hoeft ook niet meer zo ver mogelijk weg te bewegen van alles wat op hem lijkt.

Er komt keuzevrijheid. Dan kun je als volwassen vrouw tegenover een volwassen man staan. Met je geschiedenis, je verlangen en je kwetsbaarheid. En met beide voeten op de grond.

Wat heb jij nog uit te zoeken met je vader?

In de module Vaders – Dochters I van de Relatieacademie krijg je de ruimte om al deze vragen te onderzoeken. We gaan terug naar de relatie tussen het kleine meisje en haar vader. Wat heb je daar ontvangen? Waar voelde je je gezien en bevestigd? En wat heb je vooral gemist?

Dat onderzoek gebeurt ervaringsgericht en via het lichaam. Daardoor blijft het niet alleen bij begrijpen met je hoofd. Je zult ervaren wat er in jou gebeurt wanneer oude verlangens, gemis of pijn worden aangeraakt en daar vandaag, als volwassen vrouw, anders mee leert omgaan.

Mogelijk helpt dat je uiteindelijk ook om anders naar de mannen in je leven te kijken. Niet langer vooral vanuit de vraag: kies jij mij? Maar steeds meer vanuit: kies ík jou? En van waaruit doe ik dat?

Dat is voor mij een wezenlijk verschil.

Meer over de module Vaders – Dochters I lees je hier.