Er geldt nog een andere wetmatigheid: we kunnen bij de ander alleen dingen zien die we in onszelf herkennen. Anders hebben we er geen gevoelsmatige verbinding mee, raakt het ons niet.

Projecteren op de ander kun je lang volhouden. Totdat je merkt dat het je niet veel oplevert, althans weinig positiefs. Het kost je energie, plezier en uiteindelijk vitaliteit. Na verloop van tijd komt de vraag: “Ben je bereid wat je in de ander ziet in jezelf te verwelkomen?” En vervolgens: “Ben je bereid om je reactie op wat je ziet serieus te onderzoeken?”

Jezelf deze vragen stellen is een goed begin. De volgende stap is om een liefdevol antwoord hierop te zoeken in plaats van de ander te veroordelen of jezelf onderuit te halen.

Om dat te kunnen moet je dapper zijn. Voldoende sterk in je schoenen staan. Voldoende zelfvertrouwen hebben om te kijken naar de delen in jezelf waar je niet blij mee bent. En om vervolgens die delen ook welkom te heten. Wat een klus is dat!

We hebben bijna allemaal de neiging om te projecteren. Vaak komt ons antwoord op een ingewikkelde situatie in het hier en nu voort uit ons overlevingsmechanisme: hoe reageerden we op spanning die aanwezig was in onze vroege kinderjaren? Kijk je weg, word je boos, trek je je terug, ga je vooral je best doen? Allemaal strategieën om je te verhouden tot een realiteit die toen niet te dragen was.

Covey: van betrokkenheid naar invloed

Een van mijn favoriete auteurs is Stephen Covey. Zijn boek “The 7 Habits of Highly Effective People” — in het Nederlands vertaald als “De zeven eigenschappen van effectief leiderschap” — is voor mij een van de belangrijkste werken over leiderschap. Niet omdat het een stappenplan biedt naar succes, maar omdat het diep resoneert met een menselijke, bewuste manier van in het leven staan.

Eén van zijn inzichten die me altijd is bijgebleven, is het onderscheid tussen de cirkel van betrokkenheid en de cirkel van invloed. De cirkel van betrokkenheid omvat alles waar je mee begaan bent: de wereldproblematiek, het gedrag van je partner, het oordeel van je collega’s, het politieke klimaat. We kunnen er uren, dagen, zelfs jaren mee bezig zijn. Maar wat Covey ons laat zien, is dat er maar één plek is waar échte verandering mogelijk is: in jouw eigen cirkel van invloed. En die begint vrijwel altijd bij je eigen gedrag.

Of, zoals ik het zelf soms uitleg tijdens een training: ben je Waldorf of Statler, die twee oude Muppets die vanaf het balkon hun scherpe commentaar geven op alles wat er op het podium gebeurt? Of ben je bereid om van het balkon af te komen, het speelveld op te stappen, en jezelf zichtbaar te maken en daarmee invloed op het spel te hebben?

Dat vraagt iets. Het vraagt de moed om verantwoordelijkheid te nemen voor je aandeel. Niet omdat je ‘de schuld’ hebt, maar omdat jij het punt bent van waaruit invloed vertrekt. Niet met de vinger naar buiten wijzen, maar de vraag durven stellen: Wat gebeurt hier in mij? Wat is van mij? Wat kan ik doen, anders zeggen, anders labelen, anders kiezen?

Dat is geen gemakkelijke weg. Het is veel verleidelijker om op veilige afstand te blijven en te oordelen, dan om werkelijk betrokken te zijn. Maar echte groei – in relaties, in organisaties, in jezelf – begint precies daar. Waar ben je bereid de controle los te laten over wat buiten je ligt en jouw innerlijke speelveld in handen te nemen.

Het mooie is: hoe vaker je vanuit die plek leeft en handelt, hoe groter je cirkel van invloed wordt. Niet omdat je meer controle krijgt over de wereld om je heen, maar omdat je steviger en authentieker aanwezig bent in wie jij bent en wat jij brengt.

Franciscus: de moed om te onderscheiden

Een andere leermeester voor mij bij dit thema is Franciscus van Assisi (ca. 1181–1226). Hij was een Italiaanse monnik die bekend stond om zijn radicale keuze voor eenvoud, vrede en verbondenheid met alles wat leeft. Zijn leven en woorden zijn tot op vandaag een bron van inspiratie voor wie zoekt naar innerlijke rust, helderheid en liefdevolle aanwezigheid in het leven.

Een van de bekendste teksten die aan hem wordt toegeschreven, is wereldwijd een spiritueel anker geworden. Binnen de beweging van de Anonieme Alcoholisten (AA) vormt dit gebed zelfs een van de centrale richtsnoeren:

Heer, geef mij de rust
om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen,
de moed
om te veranderen wat ik wél kan veranderen,
en de wijsheid
om het verschil tussen beide te zien.

Deze woorden lijken eenvoudig, maar raken aan een diepe menselijke zoektocht: hoe verhoud ik mij tot wat het leven mij brengt? Waar mag ik leren om overgave toe te laten als erkenning van grenzen? En waar word ik uitgenodigd om wél in beweging te komen, om verantwoordelijkheid te nemen, te spreken, te veranderen?

Juist in relaties, in veranderingsprocessen en in herstel van oude patronen, geeft deze tekst richting. Niet als een pasklaar antwoord, maar als een innerlijk kompas. Een uitnodiging tot leven in wijsheid, met moed, en in vrede.

Samen leren, spiegelen en groeien

Deze vragen vormen de kern van wat we doen binnen de Relatieacademie. In onze trainingen werken we met precies dit soort thema’s: projectie, verantwoordelijkheid, overlevingsstrategieën, innerlijke rust, en groei in verbinding. Je ontdekt hoe je je eigen spiegel leert lezen, zonder oordeel, maar met compassie. Niet om perfect te worden, maar om vollediger mens te zijn.

Daarnaast organiseren we regelmatig spiegelsessies voor onze community: kortere ontmoetingen waarin je in een veilige bedding kunt oefenen met spiegelen, delen en verdiepen. Ze zijn laagdrempelig, warm en raken vaak precies aan wat er in jou leeft. Soms met een thema, soms gewoon vanuit de vraag: wat raakt mij op dit moment?

Nieuwsgierig geworden?

Je bent van harte welkom. Niet op het balkon, maar op het speelveld.
In beweging, in verbinding en op zoek naar waarachtigheid.