De crisis van Jan en Marieke

Jan en Marieke zijn al jaren samen wanneer ik hen leer kennen. Hij is de eerste die contact met me zoekt. Jan is oprecht verward. Hij noemt het geen echte ontrouw, maar beseft ook dat hij grenzen heeft overschreden en het vertrouwen van Marieke heeft beschaamd. In zijn hoofd, in zijn verlangen, en in kleine, fysieke gebaren. In de periode dat Marieke herstellende was van darmkanker, raakte hun seksualiteit op een laag pitje. Begrijpelijk, maar ook pijnlijk. “Ik wist dat ze andere zorgen had,” zegt Jan, “maar ik miste iets wezenlijks. Het gevoel dat ik begeerd werd, dat ik nog gezien werd als man.”

Op zijn werk bloeide er een speels contact op met een collega. Flirterig, luchtig, maar niet zonder lading. In zijn fantasie ontwikkelde hij een intieme band met haar. Met een vriendin van Marieke kwam het zelfs tot lichte aanrakingen op een moment dat zij het niet zag. “Ik voel me er rot over,” zegt hij. “Alsof ik iemand ben die alleen maar zijn lusten volgt. Ben ik echt zo’n man geworden?”

In de week erna ontmoet ik Marieke. Ze wil haar verhaal vertellen zonder hem erbij. En ik begrijp waarom. Zij heeft zich verraden gevoeld door Jan. Niet alleen door Jan, zo blijkt uit haar verhaal, maar ook door haar familie, die er in moeilijke tijden nauwelijks voor haar was. “Misschien is het al te laat,” verzucht ze. “We snauwen naar elkaar, we luisteren niet meer echt. Ik voel me vooral alleen, en ik weet niet of wat we nog hebben wel liefde is.”

Twee mensen die willen, maar niet weten hoe

Als ze samen bij mij in de ruimte zijn, zie ik geen cynisme of onwil. Ik zie twee krachtige mensen. Gekwetst, ja. Verdwaald, zeker. Maar ook met een verlangen om opnieuw tot elkaar te komen. Marieke is boos en strijdbaar. Jan schaamt zich, maar verdedigt zich ook, maakt her kleiner dan het feitelijk is. Maar beiden zijn ook nieuwsgierig. Ze willen begrijpen. Ze willen helen.

Ik geloof dat ze dat kunnen, als ze een nieuwe taal leren. Hartstaal.

Van hoofd naar hart

Veel stellen proberen elkaar te begrijpen vanuit het hoofd: door te analyseren, te verklaren, te discussiëren en soms te strijden met woorden. Maar verbinding ontstaat niet op die manier. Verbinding ontstaat wanneer we durven spreken vanuit ons gevoel, met alle kwetsbaarheid die daarbij hoort. Niet: “Je had toch kunnen weten dat ik behoefte had aan seks?” Maar: “Ik voelde me alleen, niet gewild. Alsof ik er niet toe deed.”

In mijn begeleiding help ik stellen om die oversteek te maken van hoofd naar hart. Om uit hun vaste denkkaders te stappen en in contact te komen met wat eronder ligt: hun emotionele waarheid. Want daar, in die diepte, ligt de sleutel tot herstel. Herstel is mogelijk als je het samen durft aan te kijken

Wanneer het vertrouwen is geschonden, is er werk aan de winkel. Er is herstelwerk nodig. Zoals de Amerikaanse therapeut Terence Real beschrijft in zijn boek “Us: Getting Past You and Me to Build a More Loving Relationship”, (Nederlandse vertaling: “Wij: Van ik en jij naar een liefdevolle relatie”) is herstel geen terugkeer naar het oude. Het is een weg naar iets nieuws, iets beters, iets echter. Real stelt dat échte verbinding niet ontstaat door het vermijden van fouten, maar door de moed om de schade onder ogen te zien en verantwoordelijkheid te nemen om herstelwerk te doen.

Zijn visie sluit naadloos aan bij hoe wij werken binnen de Relatieacademie: relatieproblemen zijn geen eindpunt, maar een uitnodiging tot verdieping. Niet door elkaar te overtuigen, maar door elkaar opnieuw te ontmoeten, in hart en nieren.

Waarom ontrouw zo diep kan raken

De pijn bij seksuele of emotionele ontrouw is niet alleen pijn om het hier en nu. Ze raakt een existentiële laag in ons. De vraag die dan opspeelt is: Ben jij er echt voor mij? Ben ik van betekenis voor jou?

Dat is wat ons hart, vaak onbewust, constant probeert af te checken. En wanneer die bevestiging wegvalt, raakt dat aan eerdere ervaringen waarin we ons niet gezien of geliefd voelden. Misschien had je als kind een ouder die emotioneel afwezig was. Of ben je op school ooit voor langere tijd uitgesloten geweest. Die oude pijn wordt opnieuw geactiveerd wanneer je partner zich tot een ander wendt. Het is de pijn van meerdere leeftijden tegelijk.

Daarom voelt het soms alsof de aarde onder je voeten wegzakt. De dammen die je zorgvuldig hebt opgebouwd tegen dat oude gemis breken open. Je wordt overspoeld. En de partner die ooit een bron van veiligheid was, lijkt nu de oorzaak van de storm in jou.

En toch… is er hoop

Het verwerken van ontrouw is geen eenvoudige weg. Het is een pad van rouw, reflectie, dialoog en vergeving. Uit onderzoek blijkt dat ontrouw, als je er als koppel echt mee aan de slag gaat vaak eindigt het in een nieuwe start samen. En soms in een relatiebreuk, omdat de ontrouw een symptoom was van iets dat al te ver is beschadigd. In dat geval is er een weg om de relatie liefdevol te beëindigen en niet met een slagveld met alleen verliezers. Een crisis in de relatie is altijd is het een kans om jezelf dieper te leren kennen, om oude pijn te helen, en om opnieuw te kiezen: voor jezelf, voor verbinding, voor echtheid.

Wat je ook meemaakt in je relatie, weet dat je niet alleen bent. En weet ook: je bent niet gebroken. Je bent geraakt. En precies daar waar het pijn doet, ligt de ingang naar heling.