Er zijn vriendengroepen die draaien om samen sporten, op weekend gaan, samen plezier maken, een avontuur delen, samen op café. En dat heeft absoluut waarde. Mannen hebben plekken nodig waar kameraadschap vanzelfsprekend is, waar beweging, uitdaging en plezier samenkomen. Maar soms is er een verlangen dat verder gaat dan dat. Iets wat niet alleen over activiteit gaat, maar over de kwaliteit van de verbinding.

Men on the Move

Ik begeleid inmiddels al een aantal jaren een doorlopende mannengroep: Men on the Move noemen ze zichzelf. Het zijn mannen die eerder al modules met veel lichaamsgericht werk met me hebben gedaan en voelen dat ze dat willen vasthouden. Er is een diep verlangen om te blijven groeien, om niet alleen inzichten op te doen, maar ook het lichaamsgerichte werken levend te houden. En zo ontstond iets bijzonders. Deze mannen komen meerdere keren per jaar samen. Ze gaan wandelen, kitesurfen, trekken op wintersport, organiseren weekends in de Ardennen. Door de jaren heen is er inmiddels echte en hechte vriendschap ontstaan. Niet alleen het soort vriendschap waarin je samen leuke dingen doet, maar ook een vorm van broederschap waarin er ruimte komt voor wat er werkelijk in je leeft.

Hoe eerlijk zijn we eigenlijk echt?

Zes dagen per jaar vragen ze mij erbij en werken we inhoudelijk met elkaar rond een specifiek thema. De laatste bijeenkomst stond, op hun verzoek, in het teken van waarachtigheid. Een krachtig thema, en eerlijk gezegd ook een confronterend thema voor een groep mannen waar ze elkaar ook tegenkomen op plekken waar het even minder leuk is. Want zodra mannen elkaar beter leren kennen, komt vanzelf de vraag op tafel: hoe eerlijk zijn we eigenlijk echt naar elkaar? Durven we elkaar werkelijk te spiegelen? Durven we te benoemen wat we zien, onze waarheid te spreken, ook als dat spannend is? Of blijven we toch liever beleefd, aangepast en veilig binnen de contouren van wat sociaal wenselijk voelt? Deze groep is er aan toe om dit echt en waarachtig met elkaar uit te zoeken.

Waarachtigheid zit ook in het lichaam

In mijn werk als lichaamsgericht therapeut zie ik steeds opnieuw dat authenticiteit geen kwestie is van een goed gesprek voeren. Waarachtigheid gaat dieper. Veel mannen hebben ergens onderweg geleerd een bepaalde versie van zichzelf te worden. Niet noodzakelijk omdat iemand dat expliciet heeft gezegd, maar omdat het systeem waarin ze opgroeiden dat keer op keer en vaak subtiel vroeg. Sterk zijn, niet klagen, weten wat je wilt, problemen oplossen, zorgen, dragen, beschermen of presteren.

Kwetsbaarheid werd vaak niet als veilig ervaren. Verdriet kreeg minder ruimte dan boosheid en agressie. Verlangen werd iets om te beheersen of te onderdrukken in plaats van te voelen en welkom te heten.
Het bijzondere is dat deze patronen zich niet alleen in ons denken nestelen, maar letterlijk ook in het lichaam gaan vastzitten. Een aangespannen buik, een borstkas die nauwelijks beweegt, kaken die voortdurend gespannen zijn of schouders die altijd klaar lijken voor actie. Het lichaam bewaart verhalen waar we soms nauwelijks woorden voor hebben.

Eerst landen, dan spreken

Ik start dit soort dagen altijd met meditatie. Niet als spiritueel ritueel, maar als een praktische manier om mannen uit hun hoofd en terug in hun lijf te brengen. Eerst vertragen en landen. Eerst voelen wat er eigenlijk aanwezig is, voordat we beginnen praten of met het lijf te werken.

Deze keer nodigde ik hen uit met een eenvoudige, maar indringende vraag: Welke man heb jij geleerd te zijn?

Welke man heb jij geleerd te zijn?

Zodra mannen echt vertragen, komen de beschermlagen sneller in beeld. De man die altijd sterk moet zijn. De man die controle houdt. De man die grapjes maakt zodra het spannend wordt. De helper die altijd klaarstaat voor anderen, maar nauwelijks leert vragen. De man die hard werkt, maar zich emotioneel terugtrekt. Die delen zijn op zich niet verkeerd. We hebben ze soms ontwikkeld tot onze talenten en ze hebben ons vaak geholpen. Ze hebben bescherming geboden. Ze hebben ervoor gezorgd dat we ergens doorheen kwamen. Maar wat ooit bescherming was, kan later ook een gevangenis worden. Talenten ontwikkeld vanuit overleving hebben een ding gemeen: ze zijn niet vrij.

Gezonde mannelijkheid gaat over echter worden

Voor mij gaat gezonde mannelijkheid daarom niet over harder worden of zachter worden. Niet over oude stereotypen bevestigen of ze volledig afwijzen. Het gaat over echter worden. De authentieke man is niet een perfecte man die alles onder controle heeft. Niet degene die de stoerste is in de groep, maar de man die eerlijker durft te zijn. Die zijn kracht niet voortdurend hoeft te bewijzen, maar zijn grenzen voelt, zijn verlangen kent.

Welke waarheid blijft in jouw keel steken?

Een van de meest rake vragen uit de meditatie was: Welke waarheid blijft in jouw keel steken? Dat bracht veel in beweging. Want de meeste mannen kennen hun waarheid ergens wel. Alleen spreken haar niet altijd uit.

“Ik verlang naar meer nabijheid.”
“Ik ben bang om afgewezen te worden.”
“Ik mis mijn vuur.”
“Ik doe me sterker voor dan ik me voel.”
“Ik hou me in, durf mijn waarheid niet te spreken.”

Echtheid werkt aanstekelijk

Dat zijn geen spectaculaire onthullingen. Maar ze zijn wel echt. En precies dat maakt het krachtig, want echtheid, waarachtigheid werkt aanstekelijk. In groepswerk zie ik dat telkens opnieuw: wanneer één iemand werkelijk aanwezig durft te zijn en zich uitspreekt, ontstaat er voor anderen ruimte om hetzelfde te doen. Misschien is dat ook de kern van waarachtigheid onder mannen. Niet alleen eerlijk zijn over jezelf, maar ook de moed ontwikkelen om de ander werkelijk te ontmoeten. Echte vriendschap vraagt meer dan gezelligheid, meer dan samen avonturen beleven. Het vraagt dat je elkaar durft te spiegelen. Dat je liefdevol kunt zeggen: ik geloof niet dat dit je hele waarheid is. Of: ik voel dat je iets achterhoudt. Of: je zegt dat het goed gaat, maar ik zie iets anders.
Dat vraagt moed van beide kanten.

Rechtstreeks spreken in plaats van via de band

Na de meditatie kwam er een intensief gesprek op gang over de groepsdynamiek. Een van de mannen zit vaak in het slachtofferschap en reikt weliswaar uit, maar accepteert de steun uiteindelijk niet. Dat leidt tot onmacht en boosheid bij een aantal van de groepsleden. Vandaag is er ruimte om dat naar elkaar uit te spreken. Ze sparen elkaar niet en toch is het veilig omdat er met een open hart wordt gesproken. Er vallen stevige woorden, de waarheid wordt aangekeken, terwijl niemand wordt uitgesloten. Er wordt erkend dat er ook wordt geroddeld onderling, bondjes worden gesloten en zelfs het idee was om iemand uit de groep te zetten. Er wordt deze dag afgesproken om daarmee te stoppen. Als je wat te zeggen hebt, doe het dan rechtstreeks en niet via de band. Dat is de afspraak die er gemaakt wordt. Deze groep investeert deze dag in een stevig fundament dat gaat over openheid en eerlijkheid, over inclusie en niet over uitsluiting.

Ook mijn eigen mannengroep spaart mij niet

Zelf ben ik al 21 jaar lid van een doorlopende mannengroep en ook wij sparen elkaar niet. Dat maakt deze groep ook zo waardevol voor me. Ik weet dat ik niet wegkom met een mooi verhaal. Ook ik heb daar alles op tafel te leggen, ook dat wat in mijn schaduw zit. Ook mijn mannengroep maakt momenteel een zware tijd door vanwege zaken die spelen in de levens van de mannen dat soms ondragelijk lijkt. Ook wij hebben daarin onze weg te vinden.

Onder het pantser zit verlangen

Wat me steeds opnieuw raakt in mannengroepen als deze is dat onder het pantser zelden hardheid zit. Onder het pantser zit vaak een groot verlangen. Verlangen naar verbinding, naar erkenning en naar een plek om te kunnen rusten. Naar een plek waar je niet hoeft te presteren, waar jouw kwetsbaarheid welkom wordt geheten.

Wanneer maskers mogen vallen

Misschien is dat precies waarom dit soort groepen blijft bestaan. Natuurlijk ook vanwege de avonturen die samen beleefd worden, de humor, het plezier, de flauwe grappen. Maar ook omdat er een plek is ontstaan waar mannen stap voor stap minder hoeven te doen alsof en echt zichzelf kunnen zijn.
Misschien is dat vandaag wel een van de krachtigste vormen van mannelijkheid. Elkaar ontmoeten op de diepere laag, waar alle maskers die je aan de buitenwereld toont af mogen vallen.
Niet de man die alles alleen draagt, maar de man die aanwezig durft te zijn, niet perfect is, durft uit te reiken, zijn imperfectie en kwetsbaarheid omarmd en broederschap gebruikt om die staat van zijn te bereiken.
Dat is echtheid, dat is waarachtigheid.